Χριστουγεννιάτικη οικολογία

Έτυχε να παρακολουθήσω τις προάλλες στην κρατική τηλεόραση μία νέα και άκρως ενδιαφέρουσα εκπομπή της, κατά τ' άλλα αξιολάτρευτης, Ρίκας Βαγιάνη, η οποία μιλούσε για την οικολογία.

Πολύ χρήσιμο το αντικείμενο της εκπομπής και χειροκροτώ την πρωτοβουλία. Κι εγώ ανακυκλώνω τις μπαταρίες μου, ανακυκλώνω τους τόνους χαρτιού που χρησιμοποιώ κάθε χρόνο και συνηθίζω να βρίζω που δεν έχουμε περισσότερους κάδους για τα υπάρχοντα (αλλά και για νέα) ανακυκλώσιμα υλικά στον Δήμο μου.

Πέρα απ' όλα αυτά όμως, θέλω να σταθώ σε κάτι που άδικα και λανθασμένα αναφέρεται όλο και περισσότερο αυτές τις ημέρες: πως τα ψεύτικα χριστουγεννιάτικα δέντρα είναι οικολογικά, ενώ το να κόβουμε αληθινά, όχι. Αυτό συζητιέται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, τόσο σε κατ' ιδίαν συζητήσεις, όσο και στα μέσα μαζικής επικοινωνίας.

Είναι όμως λάθος. Τελείως λάθος. Μάλιστα συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: τα ψεύτικα δέντρα είναι ΜΗ οικολογικά, ενώ τα αληθινά απολύτως οικολογικά. Και θα προσπαθήσω να σας εξηγήσω το γιατί, μιας και τυγχάνει να γνωρίζω το θέμα από πρώτο χέρι και θα ήθελα από την πλευρά μου να αποκαταστήσω αυτή την παρεξήγηση.

Πρώτα απ' όλα ένα ψεύτικο δέντρο είναι κατασκευασμένο από πλαστικό ή γενικότερα από συνθετικά υλικά και βαμμένο με χημικά καρκινογόνα χρώματα. Αυτό το γεγονός από μόνο του, αναιρεί όλη την επιχειρηματολογία: από πότε το πλαστικό έγινε οικολογικό υλικό και δεν το γνωρίζω; Όταν εκατομμύρια τέτοια δέντρα πετιούνται κάθε χρόνο στον πλανήτη (μιας και η ανακύκλωση ογκοδών υλικών αποτελεί ακόμη και σήμερα πρόβλημα παγκοσμίως, θαρρείς και μόνο οι πλαστικές φιάλες είναι το πρόβλημα), αναρωτήθηκε κανείς μετά από πόσα χρόνια θα λιώσουν αυτά τα μη οργανικά απορρίμματα; Αναρωτήθηκε κανείς αν το χημικό χρώμα του πλαστικού διεισδύει στον υδροφόρο ορίζοντα;

Προφανώς ο λόγος που προκρίνονται τα ψεύτικα συνθετικά χριστουγεννιάτικα δέντρα ως περισσότερο οικολογικά από τα αληθινά, είναι το ότι το ψεύτικο δέντρο ξαναστολίζεται και δεν πετιέται κάθε χρόνο μετά τις γιορτές. Ακόμη κι έτσι όμως, παραμένει ένα ευτελές, κατασκευαστικά, είδος το οποίο φθείρεται και δεν έχει μεγάλο χρόνο ζωής. Ας το βάλουμε αυτό όμως στην άκρη. Γιατί ο κόσμος πιστεύει ότι τα αληθινά δέντρα είναι μη οικολογικά; Μήπως γιατί έχει στο μυαλό του τις εικόνες των αμερικάνικων καρτούν και σήριαλ, όπου ο άντρας του σπιτιού πάει στο διπλανό βουνό με το τσεκούρι του, κόβει ένα τεράστιο έλατο το οποίο σέρνει στο αγροτόσπιτό του για να στολιστεί στις γιορτές;

Αναρωτήθηκε κανείς από πού προέρχονται αυτά τα αληθινά δέντρα (έλατα και πεύκα) τα οποία κόβονται κάθε χρόνο και πωλούνται στην αγορά;

Επιτρέψτε μου να σας διαφωτίσω.

Πρώτα απ' όλα η παράνομη υλοτομία απαγορεύεται σε κάθε προηγμένο κράτος, εξ' όσων γνωρίζω. Και καλώς απαγορεύεται, γιατί η κάθε χώρα θέτει έτσι τους δικούς της συγκεκριμένους κανόνες για τον έλεγχο του φυσικού πλούτου της. Ως εκ τούτου, και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, και η υλοτομία των χριστουγεννιάτικων δέντρων είναι πλήρως ελεγχόμενη. Με ποιό τρόπο όμως;

1) Κατ' αρχάς το δασαρχείο απαγορεύει αυστηρώς να κοπούν δέντρα από υπάρχουσες δασικές εκτάσεις. Αυτό σημαίνει πολύ απλά ότι ακόμη και στην περίπτωση που εμένα μου ανήκει ένα κομμάτι στο διπλανό βουνό, δε μπορώ να βγάλω άδεια να κόψω τα δέντρα του.

2) Το δασαρχείο επιτρέπει την φύτευση δενδρυλλίων είτε σε χέρσες ορεινές εκτάσεις, είτε σε ορεινές εκτάσεις ποιοτικά φτωχές (όπως θαμνώδεις εκτάσεις) στις οποίες όμως άνετα θα μπορούσαν να αναπτυχθούν νέα δέντρα τα οποία, σε άλλη περίπτωση, δεν θα φύτευε εκεί ποτέ κανείς.

3) Οι αγρότες που ενδιαφέρονται λοιπόν, βγάζουν άδεια από το δασαρχείο για να φυτέψουν εκεί δενδρύλλια πεύκου ή έλατου. Τα δενδρύλλια αυτά φυτεύονται πολύ πυκνά μεταξύ τους (σε απόσταση ας πούμε 1,5 με 2 μέτρα, τη στιγμή που σε πλήρη ανάπτυξη ένα δέντρο χρειάζεται τουλάχιστον 5 μέτρα ελεύθερα γύρω του). Ο λόγος που συμβαίνει αυτό, είναι γιατί φυτεύονται με σκοπό την υλοτομία και για κανέναν άλλο λόγο, η οποία και γίνεται με συγκεκριμένη ποσόστωση (δείτε παρακάτω).

4) Από την ώρα που θα φυτευτεί ένα δενδρύλλιο μέχρι την ώρα που θα είναι στο κατάλληλο ύψος για να κοπεί και να μπορέσει να πουληθεί στην αγορά, περνούν 5, 10 ή και περισσότερα χρόνια. Αυτό σημαίνει πως για ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, τα δέντρα αυτά παράγουν οξυγόνο και ευεργετούν το περιβάλλον επιπρόσθετα. Σκεφθείτε ότι σε άλλη περίπτωση, εάν δεν φυτεύονταν καν δηλαδή από τους αγρότες που εκμεταλλεύονται την περιοχή, στη θέση τους θα βρίσκονταν πέτρες, βράχοι και θάμνοι.

5) Όταν ένα δέντρο φτάσει πλέον στο κατάλληλο ύψος για κοπή, ο αγρότης ειδοποιεί το δασαρχείο. Το δασαρχείο επισκέπτεται την περιοχή και σφραγίζει με μολυβδοσφραγίδα τα δέντρα τα οποία επιτρέπεται να κοπούν. Με μία σημαντική λεπτομέρεια όμως. Σφραγίζονται πρώτον τα δέντρα τα οποία λόγω της πυκνής φύτευσης που ανέφερα προηγούμενα, δεν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περισσότερο και σε κάθε περίπτωση δεν επιτρέπεται να κοπούν δέντρα περισσότερα από ένα συγκεκριμένο ποσοστό. Για παράδειγμα, αν ένα πεύκο φυτεύτηκε στο 1,5 μέτρο από το διπλανό του (γιατί οι εκτάσεις στα βουνά δεν είναι χωράφια για να φυτεύονται όλα στοιχισμένα - ζυγισμένα) θα μαρκαριστεί για κοπή, γιατί σε άλλη περίπτωση δεν θα μεγάλωνε φυσιολογικά όπως τα άλλα, με αποτέλεσμα από εκεί και μετά να βγει στραβό με άμεση συνέπεια να σπάσει και τελικώς να ξεραθεί. Κυρίως όμως, μαρκάρονται για κοπή τόσα δέντρα ίσα με μία συγκεκριμένη ποσόστωση, αναλογικά με τον τύπο της φύτευσης. Για παράδειγμα, αν η συγκεκριμένη έκταση καλύπτεται συνολικά από πεύκα τα οποία χρειάζονται 5 χρόνια για να φτάσουν στο σωστό τους ύψος, επιτρέπεται η κοπή μόνον του 25% των δέντρων της συγκεκριμένης έκτασης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα και η συγκεκριμένη έκταση να μη μένει ποτέ χωρίς δέντρα, αλλά και ο αγρότης να κάνει τη δουλειά του και να ανταμείβεται για τον κόπο του. Το άμεσο αποτέλεσμα όμως είναι ότι έτσι πρασινίζουν τα άγονα βουνά και μένουν συνεχώς πράσινα που, όπως είπαμε, σε άλλη περίπτωση θα ήταν απλώς χέρσες εκτάσεις.

6) Όταν σφραγιστούν τα δέντρα που είναι πλέον νομίμως κατάλληλα για κοπή, επισκέπτονται την περιοχή οι διάφοροι έμποροι που θα τα αγοράσουν. Αυτοί επιλέγουν μεταξύ των μαρκαρισμένων δέντρων αυτά που επιθυμούν να αγοράσουν και τοποθετούν πάνω σε αυτά (πριν ακόμη κοπούν) μία χρωματιστή κορδέλα - διαφορετικού χρώματος για τον κάθε έμπορο. Όταν επιλεγούν όλα, κόβονται και αποστέλλονται στα θερμοκήπια και τα ανθοπωλεία για να καρφωθούν οι ξύλινες βάσεις και να διατεθούν προς πώληση. Φυσικά όταν κόβονται τα δέντρα αυτά, προφανώς ούτε ξεριζώνονται ούτε κόβονται σύρριζα. Κόβονται όμως 2-3 κλαδιά πάνω από τη ρίζα (μέθοδος σταυρού) έτσι ώστε να ξεκινήσουν άμεσα να αναγεννιούνται με τη νέα χρονιά, κρατώντας την παλιά τους ρίζα.

Επομένως τα φυσικά δέντρα και έλατα...

• Δεν κόβονται ούτε παράνομα, ούτε ανεξέλεγκτα.
• Φυτεύονται σε ειδικές άγονες εκτάσεις όπου δεν προϋπήρχαν δέντρα.
• Φυτεύονται ειδικά για τον συγκεκριμένο σκοπό της υλοτομίας με συγκεκριμένο τρόπο.
• Μέχρι να φτάσουν στο συγκεκριμένο ύψος κοπής μας υπηρετούν προσφέροντάς μας καθαρό και άφθονο οξυγόνο.
• Όταν φτάσουν στο συγκεκριμένο ύψος κοπής, κόβονται βάσει συγκεκριμένου και μικρού ποσοστού, διατηρώντας το υπόλοιπο δάσος της συγκεκριμένης έκτασης.
• Όταν κοπούν, διατηρούν την παλιά τους ρίζα και ξεκινούν την αναγέννησή τους.
• Αφού στολιστούν και πεταχτούν μετά τις γιορτές, ανακυκλώνονται 100% γρήγορα και φυσικά από το περιβάλλον, αφού χωνεύονται πλήρως χωρίς ούτε να ρυπαίνουν ούτε να γεμίζουν με χημικά τον υδροφόρο ορίζοντα.

Και κάτι ακόμη. Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί ένα πλαστικό χριστουγεννιάτικο δέντρο κοστίζει πολλά περισσότερα από ένα αληθινό; Πώς είναι δυνατόν ένα αληθινό πεύκο που θέλει τουλάχιστον 5 χρόνια φροντίδας, πολύ προσωπικό κόπο και χειρονακτική εργασία να κοστίζει 15 ευρώ, όταν τα ψεύτικα κοστίζουν 70 και 100 ευρώ;

Αγοράστε άφοβα αληθινά χριστουγεννιάτικα δέντρα, πεύκα και έλατα. Και να είστε σίγουροι πως με αυτόν τον τρόπο και κάνετε περισσότερο καλό στο περιβάλλον για όλους τους λόγους που προανέφερα, αλλά και στηρίζετε την ελληνική ύπαιθρο που απειλείται με ερήμωση, τους Έλληνες αγρότες που απειλούνται με αφανισμό του εισοδήματός τους.

Σκεφθείτε το λίγο. Ίσως τα κριτήρια όλης αυτής της "χριστουγεννιάτικης οικολογίας" να μην είναι και τόσο αγνά τελικά...

Καλές γιορτές.