Η σπειροειδής εξέλιξη μιας διαπλεκόμενης ιστορίας

Η εταιρία SIEMENS δραστηριοποιείται στην Ελλάδα πάνω από έναν αιώνα, όταν τα δυναμό της γερμανικής εταιρίας κίνησαν για πρώτη φορά το εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής στον Πειραιά τον Ιανουάριο του 1900.

Της SIEMENS ήταν και τα 400 τηλέφωνα που κουδούνιζαν στη χώρα στις αρχές του αιώνα - αριθμός που έμελλε στα 1922 να αυξηθεί στις 2000. Από εκείνη τη χρονιά φέρεται η συγκεκριμένη εταιρία να διαπλέκεται με την ελληνική κυβέρνηση, μιας και από τότε αρχίζει ουσιαστικά η προκήρυξη των πρώτων διεθνών διαγωνισμών για την εγκατάσταση και εκμετάλλευση του ελληνικού τηλεφωνικού δικτύου. Ειδικότερα, στα 1926, υπογράφεται επί δικτατορίας Πάγκαλου και η πιο σκανδαλώδης απ' τις συμβάσεις αυτές με τη γερμανική εταιρία, η οποία θα ακυρωθεί μετά την ανατροπή του. Παρόλα αυτά, μόλις το 1930, ο διαγωνισμός για το πανελλήνιο τηλεφωνικό δίκτυο θα κατοχυρωθεί υπέρ της SIEMENS...

Έναν χρόνο μετά, ιδρύεται με γερμανικά κεφάλαια η Ανώνυμη Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρία που εγκαθιστά αυτόματο τηλεφωνικό δίκτυο. Γενικός της διευθυντής γίνεται τότε ο κ. Παπαθεοδώρου και αντιπρόεδρος ο κ. Ζαχαρίου, αντιπρόσωποι στην Ελλάδα της εταιρίας SIEMENS.

Μετά τον θάνατο του Ζαχαρίου, το 1938, η εταιρία στην Ελλάδα διευρύνει τις δραστηριότητές της συμμετέχοντας στην κατασκευή των Ελληνικών Ηλεκτρικών Σιδηροδρόμων, ενώ την ίδια περίοδο και επί δικτατορίας Μεταξά, αποκτά την πλειοψηφία των μετοχών του Ελληνικού Εργοστασίου Λαμπτήρων και ιδρύει την OSRAM A.E.

Μετά τον πόλεμο, οι κατεστραμμένες τηλεπικοινωνίες μεταβιβάζονται το 1946 στο κράτος, το οποίο εξαγοράζει το 75% των μετοχών της γερμανικής ΑΕΤΕ. Με πιστώσεις από το σχέδιο Μάρσαλ, το 1949 θα δημιουργηθεί ο ΟΤΕ ως ανώνυμη εταιρία, με μία και μοναδική μετοχή που ανήκει στο Δημόσιο. Οι μέτοχοι της ΑΕΤΕ αποζημιώνονται κανονικά και οι 1.700 εργαζόμενοί της μεταφέρονται στον ΟΤΕ.

Στα 1950, η SIEMENS συνεργάζεται με τη νεοσυσταθείσα ΔΕΗ στην εξόρυξη, τη μεταφορά, την επεξεργασία και την καύση του λιγνίτη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας - το μεγαλύτερο και θεμελιώδες έργο στην Ελλάδα της δεκαετίας του '50.

Η φρενήρης κούρσα επεκτατισμού της εταιρίας, θα τερματιστεί στη διετία 1953-1954, επί κυβερνήσεως Παπάγου, με προσωρινό νικητή τη γερμανική εταιρία, αλλά με παρενέργειες που κλονίζουν το πολιτικό σύστημα. Το κυβερνητικό κόμμα του Ελληνικού Συναγερμού διασπάται και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής γίνεται πρωθυπουργός μετά τον θάνατο του στρατάρχη-πρωθυπουργού.

Χαρακτηριστικά είναι και τα δημοσιεύματα της εποχής:

Ο Παπάγος, ο Μαρκεζίνης και οι μυστικές συμφωνίες
Καταγγελίες από τον πρωθυπουργό για διαφθορά του υπουργού

Ο πρωθυπουργός θα καταγγείλει δημοσίως τον πρώην υπουργό του για πρωτοφανείς ενέργειες στα κυβερνητικά χρονικά.

Συνήψε -κατήγγειλε- συμφωνία με τη δυτικογερμανική κυβέρνηση, ερήμην του ίδιου...

Τέτοιες μέρες, τον Απρίλιο του 1954, ο Σπυρίδων Μαρκεζίνης, υπουργός Συντονισμού και νούμερο 2 στην κυβέρνηση Παπάγου, μετά τον στρατάρχη-πρωθυπουργό, παραιτούνταν. Η κίνηση του υπερ-υπουργού και αρχιτέκτονα του ελληνικού οικονομικού μοντέλου της εποχής έσκαγε σαν βόμβα. Επισήμως, ανακοινώθηκε ότι αποχώρησε από την κυβέρνηση του Ελληνικού Συναγερμού για «λόγους υγείας». Όλοι, όμως, γνώριζαν ότι αιτία ήταν οι προσωπικές προστριβές του με τον Αλ. Παπάγο. Σ ένα ευρύτερο πλαίσιο η παραίτηση ήταν αποτέλεσμα της σύγκρουσης μεταξύ φατριών στο εσωτερικό της συντηρητικής παράταξης («παλαιοκομματικοί» και «νεωτεριστές»). Προς το παρόν, πάντως, η διάσπαση θ αποφεύγονταν, αφού τον Μαρκεζίνη διαδέχτηκε στο υπουργείο το alter ego του, ο Θ. Καψάλης, αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού ως τότε.

«Βόμβα»
Λίγους μήνες αργότερα (Νοέμβριος) θα σκάσει άλλη μια βόμβα. Ο πρωθυπουργός θα καταγγείλει δημοσίως τον πρώην υπουργό του για πρωτοφανείς ενέργειες στα κυβερνητικά χρονικά. Συνήψε, κατήγγειλε, συμφωνία με τη δυτικογερμανική κυβέρνηση, ερήμην του ίδιου και της ελληνικής κυβέρνησης. Μ αυτή παραχωρούνταν ο εκσυγχρονισμός του ΟΤΕ και της ελληνικής ραδιοφωνίας στη Siemens και την Telefunken! Ο Μαρκεζίνης -συνιδρυτής όπως καυχάται του Συναγερμού- εγκαταλείπει το κόμμα, οι υπουργοί της φατρίας του παραιτούνται- αργότερα θα ιδρυθεί το Κόμμα των Προοδευτικών. Το ιστορικό της σύγκρουσης, που οδήγησε στη διάσπαση, περιέγραφε σε αδρές γραμμές, με τη δήλωσή του ο Παπάγος: «Την 11ην Νοεμβρίου 1953, ο τότε υπουργός του Συντονισμού κ. Μαρκεζίνης ευρισκόμενος εν Βόννη προς διενέργειαν οικονομικών διαπραγματεύσεων μετά της Γερμανικής Κυβερνήσεως αντήλλαξε μετά του υπουργού Εθνικής Οικονομίας κ. Ερχαρτ επιστολήν αναφερομένην εις την υπό των οίκων Siemens και Telefunken εκτέλεσιν ωρισμένων εργασιών. Ο εν Αθήναις Γερμανός πρεσβευτής προέβη σήμερον εις έγγραφον προς τον υπουργόν των Εξωτερικών κ. Στεφανόπουλον διακοίνωσιν καθ ην η Γερμανική Κυβέρνησις θεωρεί ότι διά της ως άνω επιστολής εδεσμεύθη η Ελλάς κατά τούς κανόνας του διεθνούς δικαίου.

Κατόπιν τούτου δηλώ ότι η Ελληνική Κυβέρνησις θα σεβασθή την ούτω αναληφθείσαν υποχρέωσιν, έστω και αν αύτη συνωμολογήθη εν αγνοία του Πρωθυπουργού και απεκρύβη από αυτόν επί μακρούς μήνας...»

Τρεις βδομάδες πριν από την εξέλιξη αυτή την Ελλάδα είχε επισκεφθεί ο Δυτικογερμανός καγκελάριος Αντενάουερ, ο οποίος είχε αναχωρήσει με την ιδέα ότι ήταν ζήτημα χρόνου «η εκτέλεσις της από 11-11-53 συμφωνίας της Βόννης η οποία θα συμβάλη εις την εφαρμογήν των σχεδίων ανασυγκροτήσεως της ελληνικής κυβερνήσεως.» Κατά τη συμφωνία οι δυτικογερμανικές βιομηχανίες, με κρατική εγγύηση, αναλαμβάνανε να χορηγήσουν στην Ελλάδα πιστώσεις 200 εκατ. μάρκων (50 εκατ. δολ.)

Μετά την επίσκεψη αυτή η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα προκηρύξει διεθνή διαγωνισμό για τον ΟΤΕ και τη ραδιοφωνία. Ακριβώς η πρόθεση αυτή οδήγησε τον Δυτικογερμανό πρεσβευτή στο διάβημα που περιέγραφε ο Παπάγος.

Το 1964, ιδρύεται στη Θεσσαλονίκη -από κοινού με την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος- η SIEMENS Τηλεβιομηχανική ΑΕ, αποκτώντας παραγωγική βάση στη χώρα. Έξι χρόνια μετά, δημιουργείται με την ΕΤΕΒΑ η EBIOP-TEMPO, μια μονάδα κατασκευής ηλεκτρολογικού εξοπλισμού στο Βασιλικό Κορινθίας. Στα μέσα της δεκαετίας του '70, η SIEMENS και η BOSCH αποκτούν την πλειοψηφία των μετοχών της ΠΙΤΣΟΣ ΑΕ...

Στη δεκαετία του '90 ιδρύεται η Siemens Nixdorf Συστήματα Πληροφορικής Α.Ε. και το Κέντρου Ανάπτυξης Λογισμικού. Το 1991 ιδρύεται η μονάδα παραγωγής Τηλεκαλώδια Α.Ε. στα Οινόφυτα Βοιωτίας σε συνεργασία με την εταιρεία Ελληνικά Καλώδια Α.Ε. του ομίλου της ΒΙΟΧΑΛΚΟ, ενώ το 1996 συγκροτείται η Boss-Siemens-Pitsos (BSP).

Το 2000 εξαγοράζεται η ELIT Α.Ε., η οποία μετονομάζεται σε Siemens Information & Communication Services Α.Ε. (SICS). Το 2001 η SIEMENS γιορτάζει τα 100 χρόνια παρουσίας της στην Ελλάδα. Ο όμιλος απασχολεί πλέον 2.300 εργαζομένους, είναι από τους μεγαλύτερους επενδυτές της τελευταίας δεκαετίας και παρουσιάζει πωλήσεις 120 δισ. δραχμών, χωρίς να υπολογίζονται εκείνες της BSP.

Σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά; Ή μήπως σας προϊδεάζουν για κάτι;

30.06.2008: Μία χιουμοριστική, σχετική, δημοσίευση που με έκανε πραγματικά να γελάσω μετά από πολλές μέρες. Και το είχα ανάγκη... :)